AS PAPALIBROS ADULTAS TAMÉN VOLTAMOS!

 O mércores 21 de outubro tamén foi o día no que o club de adultos reanudou a súa actividade. Debido as condicións sanitarias tamén tivemos que facer dúas quendas no club de adultos, porque somos un grupo numeroso que supera as 20 persoas. A seguinte quenda de xuntanza, que tería lugar o luns 26 de outubro na non puido levarse a cabo por orde da inspección educativa, tal como explicamos máis abaixo.

Aproveitamos o verán para ler a Blanco Amor, Xente ao Lonxe e A Esmorga, que eran obras fáciles de conseguir para case todas as papalibros adultas en tempos de semiconfinamento. Nesta única sesión que poidemos celebrar con dez persoas contamos tamén coa compaña de Paco Veiga, que nos aportou datos interesantes que nos axudaron a enteder  mellor a obra de Blanco Amor.

Ambas obras desenvólvense na Auria de principios de século XX, o Ourense natal de Blanco Amor. Resulta abraiante o coñecemento exhaustivo da vila e da lingua das clases populares que amosa na Esmorga para unha persoa que levaba tantos anos na Arxentina afastado do seu país. Cibrán o Castizo narra ante un xuíz unha xornada de troula na compaña de Xan, o Bocas, e Aladio, o Milhomes, que como na traxedia grega vai reunindo todos os ingredientes para un final fatídico. Os personaxes van facendo a súa odisea polas rúas e tabernas de Auria baixo unha choiva persistente que non dá opción a que os personaxes escapen que da fatalidade, que culmina no Campo das Bestas, o basureiro da cidade, a modo de descenso aos infernos, lugar común da literatura clásica. Un relato cunha importante carga de crítica social, de denuncia dos abusos das forzas da orde, da inutilidade da xustiza, da prepotencia das clases poderosas e unha chamada de atención a diferente condición sexual de algúns, construído cunha técnica narrativa innovadora e revolucionaria no seu momento.

Xente o lonxe ofrécenos unha visión coral do Ourense de principios de século no contexto da loita do movemento obreiro. Entre os personaxes destaca como líder natural Aser, o loitador xusto, coherente e honesto, que se entrega á causa obreira, o pai do narrador, pero son realmente as mulleres os personaxes máis completos e os que moven a acción, como Evanxelina, filla de Aser, herdará os seus ideais e continuará a súa loita ou a señora Andrea, un misterioso e case máxico personaxe é quen de axudar outras mulleres sacundido o poder patriarcal e facendo xustiza á súa maneira. A diferenza dos personaxes da Esmorga, os personaxes de Xente a o lonxe son quen de construír un futuro xuntos, a pesares de estar oprimidos.

Se melloran as cousas, na preimavera faremos en Ourense o roteiro da Esmorga e faremos por visitar o belén de Baltar, na Praza de San Cosme e Damián, en plena ruta da Esmorga, que tan ben retrata a eses xentes de Auria das que fala Blanco Amor.

Aínda coas máscaras, coas restriccións e coa distancia foi unha alegría poder xuntarnos fisicamente. A próxima quedada será por vídeo-conferencia para falar da nosa próxima lectura Del color de la leche, de Nell Leyshon. Oxalá poidamos recuperar a normalidade e volver neste curso ás nosas reunións de antes. Mentres, seguimos en contacto a través dese fío máxico que son os libros.

#Papalibros_confinad@s: Patria, de Fernando Aramburu

No Club de adultos animámonos a reunirnos por Webex para falar de Patria, de Fernando Aramburu, a nosa última lectura antes do confinamento. A reunión estaba prevista inicialmente para o 25 de marzo e, querendo ser positiv@s, pensamos que estes dous meses de retraso fixérennos asentar un pouco máis a lectura.
Patria afronta o conflito vasco presentándonos a dúas familias que poderían ser representantes dunha boa parte da poboación de Esukadi: unha familia vítima de ETA, e outra abertzale na que un dos seus membros é un preso da banda armada. Máis que a vítima, el Txato, e o seu posible verdugo, Joxe Mari, as figuras centrais destas familias son Bitorri, a viúva do Txato, e Miren, a nai de Joxe Mari, auténticas matriarcas, noutro tempo amigas íntimas e agora enfrontadas. Xabier, o honesto fillo de Bitorri, que vive nun pozo de tristeza do que non pode saír, Nerea, a filla que baixo unha fachada de frivolidade, intenta levar o dó á súa maneira e pasar páxina. Aránzazu, a filla de Miren, xusta, íntegra e valente que parece expiar as culpas da familia sufrindo un ictus que a deixa encarcerada nun corpo inerte. Gorka, o fillo pequeno e poeta de Miren, que consegue escapar da presión abertzale do pobo e facer a súa vida xunto ao home que ama. Joxian, o marido de Miren, que deixa que decidan por el e non tivo a valentía de seguir estando ao lado do Txato, o seu amigo da alma, cando empezou a recibir ameazas. Outros moitos personaxes pululan ao longo da novela: Guille, o marido de Aránzazu, nacionalista español, Quique, o vividor, case playboy marido de de Nerea que non se decanta claramente, pero odia a ortodoxia abertzale, o cura don Serapio bendecindo as accións violentas, as veciñas e veciños, amigos... paralizados polo medo.
Mari Pardo, que viviu no País vasco até os 20 anos axudounos a entender moitas cousas e compartiu con nós as súas vivencias do conflito. Na nosa charla chegamos a conclusión de que Patria é un relato áxil, as súas máis de 600 páxinas lense con moita facilidade. Escasean as descricións, os personaxes defínense polos seu diálogos, polas súas palabras nunha linguaxe repleta de xiros e modismos vascos. Mari, que viviu no País vasco até os 20 anos axudounos a entender moitas cousas e compartiu con nós as súas vivencias do conflito.
O autor, que escribe o libro despois do anuncio do alto ao fogo de ETA, é capaz de manter a tensión nun relato no que xa coñecemos o final tráxico e que parte en busca dunha explicación que permita entender os feitos e dunha reconcilación que finalmente lógrase. Non só se denuncia a violencia que sofren as vítimas, senón tamén o ostracismo ao que se condena ás súas familias, o turbio papel da igrexa ou de algúns curas, a violencia empregada polas forzas da orde en comisarías e prisións, a manipulación dos militantes máis novos pola banda armada... E despois de todo isto xorde a pregunta, son sólo vítimas de ETA os e as que sufriron a súa violencia directa ou tamén todas aquelas persoas que sacrificaron as súas vidas e os seus soños por unha idea de patria falsa e excluínte que lles venderon?.

INAUGURAMOS O CLUB DE ADULTOS CON SUSANA S. ARÍNS

O pasado mércores 9 de outubro arrancamos o club de adultos cunha invitada de luxo, Susana Sánchez Aríns, para falarnos do seu libro Seique. Como en anteriores ocasións, cando temos unha escritora ou escritor convidado, acudiron tamén a nosa xuntanza algunhas (ávidas) lectoras do Club de xuvenil, como Omaira Vidal e María Fuciños.
Para definir este libro non podemos evitar repetir o que din as lapelas: "Seique non é un poemario, Seique  non é unha novela, Seique non é un ensaio, Seique non é unha investigación histórica, porén, Seique recolle algunha cousa de cada un deses xéneros...". Seique é un relato poético que nos mergulla na memoria e o esquecemento dun pasado familiar no que conviven vítimas con verdugos.
Ao modo dunha rapsoda, no seu sentido etimolóxico de "zurcidora de cantos", a autora vai cosendo triscos de conversas que escoita na casa e fóra dela, triscos de historias que non están nos arquivos porque aínda que "a história a escrevem os vencedores, mas também é certo que a inescrevem", os paseos, as execucións, os expolios, a  múltiples formas de represión... no ficaron por escrito.
Susana S. Aríns ten a valentía de tratar de reconstruír a historia dun seu tío que foi un temido represor da zona do Salnés, unha persoa ruín que era malo tamén de portas para adentro. Ao longo do libro repétese a modo de coro de traxedia grega "Se foi así de malo cos seus, como sería cos de fóra". Ten a valentía de reabrir feridas para tratar de sandarlas, de seguir adiante a pesares do medo de que o pus da ferida alcance aos que aínda están vivos e medraron "com a sensaçao de que seu pai pôde ser culpável de algum tipo de delito ou de que pôde ter un comportamento similar ao dos repressores."
As case tres horas que estivemos con Susana pasaron voando. Apenas nos chegou o tempo para falar do libro, da memoria e desmemoria histórica, das vítimas. Coñecimos primicias da segunda edición de Seique como historias engadidas do tío Manuel, un magnífico cadro xenealóxico a cargo da ilustradora Rosa Herraiz Cabanas e as fotografías familiares que compartiu connosco Susana.
Onte enterámonos de que a súa tradución ao castelán Dicen acaba de gañar o premio ao "Mejor libro del año" na categoría de ficción que concede o Gremio de Libreros de Madrid. Merecidísimo, parabéns, Susana, agardamos con ansia ese roteiro prometido e esa 2ª edición que ten que estar a puntiño de saír.

A FILLA DO MINOTAURO, DE MARILAR ALEIXANDRE

Este é o vídeo que Icía García Carregal presentou ao concurso Reto Lector 2019, que organiza a editorial Galaxia e que está a punto de publicar a súa resolución.
Non falaremos moito do libro, que é unha lectura moi recomendable, porque cremos que non o imos facer mellor que Icía, quen  en menos de dous minutos explica xusto o necesario e anima a calquera a lelo.
Estamos cruzando os dedos, que a sorte acompañe a Icía!!

DESPEDIDA DO CLUB DE ADULTOS CON MANUEL GAGO

O mércores 12 de xuño despedimos o club de persoas adultas cunha compañía de luxo, Manuel Gago, que acudiu por segunda vez a noso centro para compartir con nós impresións da súa última novela, O exército de fume.
O Exército de fume desenvólvese na Galicia da postguerra, nos anos da 2ª Guerra Mundial e dá conta da conivencia entre o réxime franquista e a alemania nazi deste período. Gago, combinando maxistralemente feitos históricos con fición, cóntanos como un grupo de homes e mulleres unen as súas forzas para frear o avance do III Reich e minar a súa presenza no territorio galego, coa esperanza de que iso podería acabar co réxime de Franco.
Esta é unha novela que homenaxea aos guerrilleiros e guerrilleiras galeg@s antifranquistas, eses heroes que non triunfaron e non pasaron aos libros de historia. Tal como aclara o autor na nota final: "...en que medida o heroe só o é cando resulta vitorioso; de caer derrotado, adoita mergullarse na negrume do esquecemento". Personaxes como Ramallo, Regos, Charo, Camilo... son trasuntos de Foucellas, o Gardarríos, Chelo ou Gómez Gayoso, que aínda non están nos libros de texto.
Por outra banda está a figura do pintor Urbano Lugrís como prototipo do creador brillante atrapado pola miseria moral do franquismo, pero que tamén conseguirá ser un heroe nesta historia.
Tamén poderíamos dicir que esta é unha novela feminista xa que fala de mulleres que queren ser visibles e decidir sobre a súa propia vida, como Celia, unha das protagonistas.

Gago explicounos a xénese desta poderosa historia e ademais fíxonos reflexionar sobre algúns aspectos da nosa propia identidade: porque na cultura galega non temos heroes ou non explotamos a nosa propia historia como sucede noutras culturas?

Este foi o broche de ouro de este curso, no que limos as seguintes lecturas:

Aqueles días en que eramos malas, Inma López silva

No te olvides de recordar, cómic de Peter Kuper

Una temporada para silbar, Ivan Doig

Tú no eres como otras madres : historia de una mujer apasionada , Angelika Schrobsdorff

Austerlitz, W.G. Sebald

La Mennulara, de S. AgnelloHornby

El gatopardo, G. T. di Lampedusa

Contrato con Dios de W. Eisner.

París-Austerlitz, de R. Chirbes

El viaje, cómic de P. Baudoin.

Contrato con Dios, cómic de W. Eisner

Long Play, Lois Pérez

O exército de fume, Manuel Gago

IZAN O DA SACA, DE NOVO CON XABIER QUIROGA

O xoves 16 de marzo, nun horario inhabitual para @s Papalibros adult@s, tivemos a sorte de contar coa presenza de Xabier Quiroga para falarnos da súa última novela, Izan o da saca, que acaba de recibir o premio San Clemente. A reunión, como si é habitual, tivo lugar na nosa biblioteca Xaquín Yebra, recén "reinaugurada" tras as obras que a convertiron nun lugar luminoso, diáfano e moi agradable, a "sala bip" do instituto como din algúns usuari@s.

Izan o da saca é unha novela cun estraño título que podería considerarse un thriller, novela negra ou mesmo novela histórica. O Reina, un taxista da Ribeira Sacra afeccionado á investigación policíaca e auténtico papalibros, acepta a encomenda dun alto cargo político galego que quere esclarecer unha posible conexión nazi no seu pasado familiar na máis estricta discreción e confidencialidade, como a súa posición así o esixe. O Reina comezará unha investigación que o levará a descubrir unha serie de testemuñas que documentan a presencia nazi en Galicia, que formaba parte da misteriosa "Ruta das Ratas", pola que moitos nazis fuxiron a América do Sur.

Coa a habilidade que xa percibimos noutras obras, Quiroga consegue un relato trepidante mesturando distintas voces narrativas combinadas con precisión. Personaxes emotivos como Lelia, o Barrabás, o Graciano, outros non tan emotivos pero moi moi auténticos como D. Manuel Varela e outros máis poéticos como a pobre Loliña da postguerra cohabitan con personaxes reais como Xan de Forcados, Guillermo de Cloos ou Walter Kutschmann facendo que o lector se implique tamén nunha investigación persoal do pasado.
Na nosa sesión Xabier explicounos detidamente a xestación do libro e a súa minuciosa documentación e investigación, aportándonos manuscritos, fotografías e detalles que nos facían imaxinalo tal cal o Reiniña nos pasadizos de Samos. Unha xornada emocionante grazas a  accesibilidade, a calidez e o agarimo co que nos agasallou Xabier Quiroga.

PREPARANDO RESISTENCIA, DE ROSA ANEIROS

Hoxe temos xuntanza os Papalibros de adultos para comentar Resistencia. Tivemos a sorte de contar coa xenerosidade Rosa Aneiros, que nos mandou un vídeo para esta ocasión. Preparamos tamén un material auxiliar para contextualizarnos e entender mellor esta historia de amor nun Portugal que loita polas súas liberdades e resiste á ditadura do Estado Novo.

CABALOS E LOBOS CON FRAN P. LORENZO

A semana pasada as Papalibros do club de adultas tivemos a sorte de poder compartir a nosa xuntanza de febreiro con Fran P. Lorenzo, autor de Cabalos e Lobos, unha magnífica novela difícil de encadrar nunha soa temática.  
Cabalos e Lobos é inicialmente unha historia de busca persoal. Paula, unha muller que acaba de entrar na cincuentena e que pertence a unha influínte familia viguesa con raíces alemáns, agarda un diagnóstico dunha posible enfermidade grave. Nesta angustiosa espera, que marca un punto de inflexión na súa vida, comeza a mirar de fronte á morte e necesita atopar respostas aos silencios impostos e puntos escuros que rixen as súas relacións familiares para deixar un legado ao seu fillo Thomas.
Nesta primeira parte, Paula asume a voz narrativa en primeira persoa. Esta busca persoal convértese nunha saga familiar, a historia dos Beckman, unha familia alemá que chega a Vigo nos anos 20 do século pasado. Na primeira parte Paula vai cosendo recordos e reconstruíndo escenarios a partir de vellas fotografías. Na segunda parte, Álvaro, o tío de Paula, desvelará os puntos escuros do pasado familiar, que é indisociable da historia do pobo alemán no século XX.

Cabalos e Lobos é tamén unha novela histórica que transita entre dúas cidades, Lübeck e Vigo, e percorre o terceiro Reicht, as mobilizacións obreiras da II república, a Guerra Civil Española, a II Guerra Mundial, o Holocasuto, a represión franquista...É unha novela que reivindica a necesidade de mirar atrás, dando unha volta ao castigo bíblico da muller de Lot, que queda convertida en estatua de sal ao contemplar a destrución de Sodoma e Gomorra, ou ao mito de Orfeo, que perde á súa amada Eurídice por voltar a vista.
Pero entre os segredos familiares, ademais das sinistras filiacións políticas, agóchase tamén amores prohibidos, o amor por Bruno ao que Álvaro terá que renunciar, convertíndose en certo modo nunha sombra. É esta tamén unha historia de denuncia, que dá voz a todas as aquelas persoas que non puideron disfrutar do mellor do ser humano, o amor, porque a súa escolla non estaba dentro dos cánones establecidos
Cabalos e Lobos é clasificación que fai Álvaro das persoas, os lobos son aqueles que necesitan depredar para sobreviviren, mentres que os cabalos, como no xadrez, son capaces de saltar con elegancia e beleza, sen ter que danar a ninguén. Ao longo das catro xeracións de Beckman, os lobos van dando lugar aos cabalos e Thomas, o herdeiro, será libre e nobre coma un cabalo grazas, en parte, ao legado da súa nai e ao sacrificio dos seus tíos.

A compaña e a xenerosidade de Fran P. Lorenzo permitiunos coñecer de primeira man o proceso creativo, os seus vínculos familiares e persoais coa cidade de Vigo, escenario e tamén personaxe que observa a acción dende o cumio do emblemático edificio de Gran Vía nº 2. Durante as máis de dúas horas nas que Fran compartiu con nós todo ese microcosmos que xerou esta marabillosa ficción, descubrimos, ademais do escritor, a unha persoa engaiolante. Desexamos sinceramente volver compartir con el outra das súas creacións en non moito tempo.

BOOKTUBERS: RECOMENDACIÓN DE LIBROS EN YOU TUBE

O fenómeno booktuber está arrasando nas comunidades lectoras. Como podedes deducir do seu nome, trátase de compartir as paixóns lectoras a través dun canal de You tube. En fin , nova nova forma de reseñar un libro para a que só se necesita unha webcam/video, unha conexión a internet e un pouco de labia. O booktubers soen utilizar booktags, etiquetas que se pasan uns a outros, a modo de desafío e/ou xogo, e que relacionan uns libros con outros e con outros vídeos.
Agardamos a que os Papalibros, en breve, se animen a este tipo de reseñas.
Velaí as recomendacións que Nubes baixo ti nos manda dende Ourense. Unha boa forma de comenzar o ano, Felices lecturas!!

"ZAPATILLAS ROTAS" CON XABIER QUIROGA

O pasado mércores 9 de decembro tivemos a sorte de contar coa presenza de Xabier Quiroga na nosa xuntanza de Papalibros adultas. Aínda que vén de presentar a súa última obra, Inzan o da saca, nós convidámolo para falar de Zapatillas Rotas, a súa anterior publicación.
Zapatíllas rotas é unha novela construída arredor dun velliño que un día desaparece dunha residencia de anciáns convidado (ou raptado) por un "home", un antigo veciño que necesita respostas. Este home, un parado que non ten presa, monta ao ancián no seu vello automóbil  coa intención de ver o mar, e xuntos emprenden unha viaxe ao pasado, na que a fráxil memoria do vello é o fío condutor do que vai tirando o home para entender a súa historia familiar.
Paralelamente vaise montando un dispositivo para atopar ao vello, que vai transformando a desaparición nun rapto e a acadará unhas dimensións descontroladas.  Coidadoras, asistentas sociais, gardas civís, policías, directores xerais da Xunta, secretarias-amantes de directores xerais, esposas enganadas, fillas consentidas e ata un tirador de élite coprotagonizan outros episodios que a modo de contrapunto se van interpolando na historia. Esta rica galería de personaxes serve de escusa para denunciar a situación dos maiores cunha lei dependencia abortada, a ineficacia e hipocrisía de moitos altos cargos, a violencia machista, o desequilibrio dalgunha xente que ten acceso ás armas, a situación do idioma, a falta de compromiso e fe no traballo... Fronte este panorama devastador, só se salvan xentes sinxelas que cren no seu traballo como unha asistente social que se implica ou un garda civil con moito sentido común que, lamentablemente, deben obedecer a superiores incompetentes.
Con todos estes elementos vaise tecendo unha historia áxil que mantén a tensión até o final, momento no que se alcanza un clímax cinematográfico, onde vemos a última escena dende distintos planos e case sentimos o pelo revolto polas aspas dos helicópteros.
Pero máis que unha road moovie ou un thriller, Zapatillas é unha novela de amor, un amor que a inxustiza, a desigualdade e o abuso dos que gañaron a Guerra Civil fan imposible. É tamén unha historia das raigames que se perden, dun mundo que se esboroa coma a memoria do señor Xaquín.
A presenza de Xabier Quiroga permitiunos falar de todos estes aspectos e, ademais, do proceso creativo da obra. Así descubriunos a historia de amor real que se agocha na novela, a do autor coa súa avoa Xosefa, a dedicataria do libro. Todo un pracer despois do gran pracer que xa supuxo ler Zapatillas rotas.

OS PAPALIBROS HOMENAXEAN A XOSÉ NEIRA VILAS

Na xuntanza de hoxe os Papalibros "Benxamíns", de 1º e 2º de ESO, rendiron unha pequena homenaxe a Xosé Neira Vilas na biblioteca, lendo un capítulo de Memorias dun Neno Labrego.
Como xa fixeran varias lecturas deste libro nas aulas de lingua, escollimos "O Rebusque", onde nos enteramos que era ese costume de ir ao campo da festa ao día seguinte para ver que se podía atopar. Por fin a Balbino venlle a sorte que nunca lle acode e atopa unha caixiña feituca  e misteriosa, que que ten un peche que non pode abrir. Balbino é feliz co seu tesouro, devece por saber o que ten dentro pero non quere amolar o peche e escóndeo para que ninguén llo poda quitar. Ao final vai ser a propia natureza, que non entende de segredos, quen lle arrebate a preciosa caixiña á que cehgou a querer máis que a todos os da casa.

CREMATORIO E PÍLDORAS AZULES

Se na nosa primeira quedada de outubro dábamos conta das lecturas do verán, entre as que compartimos De ratos e homes, de J. Steinbeck, nesta xuntanza de novembro as Papalibros adultas comentamos os nosos primeros libros deste novo curso escolar, Crematorio, de R. Chirbes, e Píldoras azules, de F. Peeters. 

Eleximos Crematorio como unha pequena homenaxe a Rafael Chirbes, un dos mellores escritores da narrativa española recentemente falecido. A acción arranca coa morte de Matías Bertomeu, militante de esquerdas durante o franquismo que dedicou os últimos anos da súa vida á agricultura ecolóxica en Misent, unha turística vila de Levante facilmente identificable coa Denia natal de Chirbes, pero que podería ser calquera lugar da costa española. Arredor deste protagonista ausente vaise tecendo unha rede de personaxes de amplo espectro social e humano, dende a familia de Matías, de orixe burgués, como o seu irmán Rubén, o constructor sen escrúpulos que se enriqueceu coa especulación urbanística e boom da construción, ou a súa sobriña Silvia, bempensante restauradora de arte, que se sinte máis unida a Matías que ao seu pai, até as mafias rusas cos seus matóns e prostitutas,  e tamén os matóns nativos e/ou homes para todo, que axudan a cimentar a fortuna de Rubén con escuras manobras e negocios. Completan este desfile Santiago Brouard, un escritor acabado, vítima do alchool e as drogas, ou o seu biógrafo e suposto amigo, Juan Muñor, profesor e crítico literario, esposo de Silvia.

A novela ten unha estructura circular, empeza e acaba co monólogo interior de Rubén arredor do corpo de Matías no tanatorio. A este monólogo vanse engadindo distintas voces formando unha rica polifonía da que se vale Chirbes, mediante o dominio maxistral do estilo indirecto e directo libre e o monólogo interior, para denunciar descarnadamente á especulación urbanística e a corrupción en xeral da España de comezos do s. XXI, deixando en evidencia todas as pezas que a conforman. Non se salva ninguén, constructores, políticos, mafiosos, pero tampouco a burguesía acomodada e culta, a xoven esposa oportunista e hortera, o escritor que pode ser cruel coa persoa coa que convive e o atende con devoción, o culto profesor universitario mesquiño ou até o propio Matías, militante de esquerda e ecoloxista, que rouba o terreo, en todos os sentidos, a seu irmán Rubén.

Ao final case acabamos empatizando con Rubén, que a pesares da súa falta de ética e escrúpulos é coherente dalgún xeito, ocupándose dunha familia que lle repocha unha riqueza da que se beneficia. O título, Crematorio, non fai só alusión ao lugar onde o corpo de Matías vai ser incinerado, senón tamén a todo ese mundo que é consumido pola voráxine especulativa e o afán de riqueza.  

Píldoras Azules é un comíc autobiográfico de F. Peeters, que narra o día a día dunha relación de parella no que ela e o seu fillo son seropositivos (e deben tomar esas pilulas azuis ás que alude o título). É unha historia honesta, sinxela e valiente, que mira de fronte a unha enfermidade cruel e estigmatizada que castiga e nos enche de medo co mellor que temos, o amor. En palabras do propio autor, a SIDA afecta ao máis intanxible do ser humano, o amor, creando discapacitados para o amor. Do debuxo de Peeters destacaríamos calidez dos rostros amados nos ollos de Cati e o neno, os elementos máis abstratos do comezo, cando tratar de explicarnos o contaxio do virus no sangue e, especilamente ese toque surrealista co chimpancé branco, que representa o medo, ou o mamut, animal ancestral que dialoga co autor e aconsella "confórmate con apreciar a tempo as cousas que teñen un final".

Despois desta xuntanza conseguimos a nova edición de Píldoras Azules, na que se engade unha pequena secuela que dá conta das vidas dos protagonistas nos últimos trece anos e devorámola sin dilación. Este epilogo redondea aínda máis esta historia, que abre unha porta á esperanza ao tratamentoda SIDA e ao fin da exclusión social que produce a enfermidade sen caer en sentimentalismos ou melodramas.

FELIZ VERÁN E FELICES LECTURAS!

Non queremos despedirnos sen publicar a guía de lecturas para as vacacións, que ao longo do curso foron elaborando as rapazas e rapaces de 1º de ESO A coa súa porfesora Aurora Mourenza. Non marchedes sen coller un libro. Aínda que xa se prestaron moitos, temos abondo para todas e todos. Feliz verán e felices lecturas!

Despedida club de adultos: "El gran Gatsby" e "Lo que el viento trae"

No club de adultos despedimos as nosas sesións deste curso con dous libros estupendos: El Gran

Gatsby de F.S. Fitzgerald e Lo que el viento trae, novela gráfica de Jaime Martín.
Con razón O gran Gatsby é considerada a gran novela norteameríca. F. Scott Fitzgerald fai un retrato maxistral do período de entreguerras, eses felices anos vinte previos ao crack do 29 nos que unha clase burguesa emerxente, branca por suposto, se enriquece cos bonos e accións na bolsa, proliferan as mafias á sombra da lei seca e se marcan as diferenzas sociais que logo se extremarán coa gran depresión. Todos eles acuden as espléndidas festas que dá Jay Gatsby na súa mansión nas que o jazz está sempre presente, ao igual que o prohibido alcohol.
Gatsby é un personaxe misterioso, un home que se fixo así mesmo e solitario, a pesares de estar rodeado dunha multitude frívola e que se aproveita da súa xenerosidade. A través do narrador, Nick Carraway, un observador neutral que se considera a si mesmo honrado, a lectora descubre a personalidade Gatsby baseada no engano, pero consegue sentir unha certa empatía cara el, xa que debaixo de toda a parafernalia das festas multitudinarias agóchase un sentimento auténtico, só quere atraer a Daisy Buchanan e conseguir de novo o seu amor. Gatsby, aferrado ao seu sono, semellará case unha figura quixotesca fronte a Tom Buchanan, o marido de Daisy, un home de boa familia e dobre moral, que cre nos valores tradicionais norteamericanos. Tom Buchanan, arroupado polo seu diñeiro e a súa personalidade asoballadora, conseguirá impoñerse e saír indenme da desgrazada historia amorosa a varias bandas que se fragua na novela.
Lo que el viento trae é unha novela gráfica de Jaime Martín, autor da espléndida e máis recente Las guerras silenciosas. O título vén sendo un remedo da tradución ao español da famosa película Gone with the Wind e fai alusión a un estrano e macabro fenómemo que acontece na historia, ambientada nunha Siberia presoviética. Trátase, pois, dunha historia de terror que ten como protagonista a un xove médico que por motivos políticos debe fuxir dunha Moscova previa á revolución rusa, e acepta un posto de resposabilide no inhóspito norte do país. O frío, a pouca luz, a ignorancia, a superstición e a brutalidade farán o resto.
E como sempre a parte grastónomica estivo a altura das lecturas, queixos variados e riquísimos cunhas deliciosas pastas e, como non, a tradional repostería de Melide acompañando o café. As Papalibros adultas tamén fixemos boa provisión de libros para o verán, nos que abunda o cómic e a narrativa. Volveremos de novo en outubro e unha das primeiras lecturas será De ratos e homes, de J.E. Steinbeck. Felices verán cheo de lecturas a todas e todos!

OS PAPALIBROS DESPIDEN O CURSO EN FURELOS

No club Papalibros de 1º ciclo de ESO xa temos institucionalizada a nosa despedida de curso na praia fluvial do río Furelos. Este ano o tempo acompañou e foron moitas e algúns as valientes que se atreveron a bañarse despois de comer. Velaí facendo as cousas que máis nos gustan club: comer (sobre todo pizza) e ler. Botade unha ollada ás nosas lecturas... Esta última semana os Papalibros de todos os cursos e idades fixeron un auténtico atraco á biblioteca, levando emprestados unha chea de libros. Case houbo pelexas nos títulos máis solicitados: Bajo la misma estrella, de J. Green, os primeiros números de sagas como El corredor del laberinto, Los juegos del hambre, Delirium, After de A. Tood, Juego de Tronos de G. R. R. Martin... o caso é que moitas e moitos tiveron que levar os libros en bolsas e houbo quen levou máis de 10 libros para as vacacións. Felices lecturas e feliz verán para todas e todos e , moi especialemnte para os Papalibros.

CORAZÓN DE CHOCOLATE, UN ROTEIRO EN COMPOSTELA

Despois de estar lendo Corazón de chocolate, un misterio para Tintimán en Compostela, de Jauréguizar durante o último trimestre nas clases de reforzo, por fin o xoves 11 de xuño fumos a Compostela a percorrer os lugares nos que se move Uxío Lobo, o noso protagonista, tratando de resolver un extraño caso en torno a catedral de Santiago. Escollemos esta lectura porque parte do alumnado de refozo, a pesares de vivir en pleno camiño de Santiago, non coñecía a Catedral de Santiago nin a Compostela monumental. O libro, ademais de describirnos lugares emblemáticos de Santiago, aporta moitos datos sobre a historia de Galicia, centrándose principalmente na construción da catedral.

No noso roteiro engadimos algún lugar a maiores, para poder coeñcer mellor a zona vella compostelá. Axudados por unha pequena unidade didáctica comezamos na rúa de Xoán XXIII, onde se atoparía o instituto "Charles Lemaur" no edificio que hoxe é a Facultade de Ciencias da Educación. Subimos bordeando o San Martiño Pinario observando as súas fachadas, saímos pola rúa de Xerusalén, antiga xudería. Baixamos pola Acibechería até o Obradoiro, onde entramos no pazo de Xelmírez e repasamos quen fora este personaxe. Estudamos a fachada e a historia do Hostal dos Reis Católicos e dende alí divisamos a rúa das Hortas, onde estaría a casa chea de gatos do pai de Uxío, e que dende a morte deste Uxío debía coidar.
Vistamos o arquivo da catedral, cos permisos correspondentes e sen tentar facernos pasar polos sobriños de ninguén, como fixera Uxío na novela. Esta visita foi moi especial, vimos manuscritos do s. XV, libros moi grandes chamados tumbos, a copia facsímile do Códice Calixtino e a maior sopresa foi cando o noso guía nos abriu unha especie de mesa e descubrimos unhas escaleiras que baixaban ao arquivo musical, miúdos libros que había alí! Ao saír do arquivo catedralicio vimos con calma as Praterías e a praza da Quintana.
Despois veu a parte máis aventureira, tivemos que facer un percorrido sen profes seguindo as instruccións que viñan no noso cuestionario. Así, subindo pola rúa Xelmírez chegamos á praza de Cervantes, onde supostamente estaba o "Diario Galego", no que traballara Norberto Lobo, o pai de Uxío, ás ordes de don Anxo. Alí debíamos entrar na librería Couceiro e pedir o sobre secreto con novas instrucións. Co mapa que había no sobre poidemos chegar á praza de Mazarelos, pasando polo mercado de Abastos, e de alí continuamos até a Alameda para facer unha foto coas famosas Marías. O noso percorrido a soas remataba na praza do Toural, onde estaba a "Fábrica de chocolate" na que obteivemos a nosa "recompensa", que non podía ser outra que un corazón de chocolate.
Despois dun xeneroso descanso para xantar, collemos pola rúa do Vilar para visitar a Catedral. Primeiro vimos o interior do templo, comezando polo altar maior e as distintas capelas, entrando na Corticela e fixándonos as portas e reixas polas que Uxío podería entrar a ese soto subterráneo da catedral. Por desgraza non puidemos ver o Pórtico da Gloria, porque se está restaurando, pero vimos a Cripta do apóstolo, a porta Santa e até houbo que subiu a dárlle un abrazo a Santiago. Tamén comprobamos que na catedral hai realmente un soto, a excavación arqueolóxica na que se atoparon as catacumbas.
Xa para rematar a nosa xornada, subimos ás cubertas da catedral, tratando de descubrir o sitio por onde Uxío escalara para tentar coarse no arquivo. As vistas eran alucinantes e a nosa guía, Laura, explicounos de xeito moi ameno un montón de cousas sobre Santiago e a historia da catedral, moitas das cales xa viramos na clase. E con estas vistas de Santiago dende as alturas rematamos a nosa xornada que, aínda que para algúns foi moi cansa, serviunos para coñecer un pouco mellor Compostela e aprender moitas cousas da nosa historia que non sabiamos e decatarnos do rico que é o noso patrimonio cultural.

AS PAPALIBROS ADULTAS CON MURAKAMI E BLACKSAD

Aínda que este curso non fixemos moita publicidade, as xuntanzas do club de adultos seguen vento en popa. Seguimos xuntándonos un mércores ao mes cun par de lecturas: unha novela e un cómic.

Así levados lido dende que comezou o curso os seguintes títulos: La mujer habitada de G. Belli, Barrio Lejano de Taniguchi, La acabadora de M. Murgia, Los combates cotidianos de M. Larcenet, Memorias de la niña mala de M. Vargas Llosa, Watchmen de A.Moore & D. Gibbons, O sentido dun final de J. Barnes e Carta a una desconocida de S. Zweig. 

Nesta última xuntanza demos conta de Tokio Blues, de H. Murakami, e do primeiro volume de Blacksad, de Guarnido & Díaz Canales. Murakami forma parte dese intento que facemos as Papalibros de achegarnos a outras literaturas e resultounos sorprendente o protagonismo deses mozos tan libres e independentes nun Tokio de finais dos anos 60 occidentalizado ao que chegan os ecos do maio do 68. O protagonista, Toru Watanabe, un mozo marcado polo suicidio do seu único amigo, comeza os seus estudos universitarios e debe enfrontarse á vida en medio da soidade e a inseguride propia da súa idade. Descubrirá o amor, pero un amor que conleva dor, e buscará con ansia a amizade. Chama a atención a ausencia da figura paterna ou de outras persoas maduras e adultas que o acompañen nesa transición a idade adulta á que chega a través da superación da dor e coa axuda dos seus iguais, que tamén sufriron como el.  

Blacksad é case un clásico que tiñamos na lista de lecturas pendendentes. É máis que comprensible que recibise tantos premios, pois o primeiro que chama a atención neste cómic de xénero negro é o extraordinario debuxo de Guarnido. Os zoormorfos, posible influencia de Disney, para a que traballa Guarnido, e/ou de Maus, son a esencia da narración, non é necesario describir ao noso protagonista que é un elegante e guapetón gato, ou a un empresario que é un sapo, un réptil que é asasino a soldo ou unha amante que é unha linda gatiña moi humanizada. Os planos son maxistrais, non nos estraña que o noso antigo e admirado compañeiro Xosé Tomás o utilizase como modelo para explicar as entrañas do cómic ao alumnado. Pero ademais dos personaxes, outra das cousas estupendas de Blacksad son os escenarios xenuínos que recrea nesa Norteamérica dos anos cincuenta: as mafias, o racismo, a caza de bruxas, os cálidos ambientes de Nova Orleans ou da Ruta 66, na que non faltan os beatniks facendo a súa particular "On the road". O certo é que algunhas non poidemos conternos e limos todos os demais volumes.

Pero se as nosas lecturas van por bo camiño, a parte gastronómica non queda atrás. Velaí a estrela do noso club de gourmets, o delicioso pan que fai Maruxa no seu forno de leña, desta vez con forma de corazón, todo un luxo.

DESPEDIDA DAS PAPALIBROS ADULTAS

O mércores 11 de xuño tivemos a nosa última sesión de club de adultos deste curso 2013/14. A hora foi un pouco antes do habitual, nunha estupenda tarde que xa preludiaba o verán, e o lugar desta vez non foi a nosa biblioteca, senón a casa de Maruxa, unha das nosas lectoras que nos convidou a un exquisito pan recén cocido no forno de pedra da súa casa, na aldea de Agra, a 20 minutos de Melide.

As nosas nosas lecturas para comentar eran, coma sempre, un cómic e unha novela: La casa dorada de Samarcanda, unha aventura de Hugo Pratt protagonizada por Corto Maltés; e Botchan, de Natsume
Soseki, un clásico da literatura xaponesa.

La casa dorada de Samarcanda fixo as delicias dalgunhas lectoras. Hugo Pratt é un mestre en mesturar ficción e realidade histórica, e nesta aventura coloca ao noso heroe Corto Maltés no Oriente próximo convulso dos anos 20 do pasado século, pouco despois da primeira guerra mundial. Corto, infatigable aventureiro, vai na busca do tesouro de Alexandre Magno, seguindo a pista doutro aventureiro histórico, E. Trelawny, que fora amigo de Byron e Shelley. O noso heroe comenza o seu periplo na illa grega de Rodas, continúa por Turquía e percorre o Kurdistán, Pakistán, Afganistán... onde topa con persoeiros históricos coma Enver Bey, un dos Xovenes Turcos que lideraron a revolución que convertíu a Turquía nunha nación moderna e tamén un dos responsables do xenocidio armenio. Ademais das numerosas referencias históricas, o álbum está cheo de guiños ao mundo clásico: Casandra, a amiga de Corto que adiviña o futuro, o seu irmán Narciso, a viaxe de Xasón... Pero talvez o mellor de todo sexa ese xenial personaxe, Corto Maltés, un heroe romántico, cosmopolita, auténtico galán de amores platónicos, audaz pero temperado, inalterable e tranquilo nos momentos de perigo, nobre e xeneroso... que ten como contrapartida a Rasputín, o seu amigo medio delicuente, medio aventureiro, mullereiro, vengativo, cruel e en todo punto excesivo.

Botchan é unha simpática novela de Natsume Soseki, escritor consagrado da literatura xaponesa, que narra as venturas e desventuras dun xoven e novato profesor de secundaria, destinado a unha provincia remota do Xapón. O protagonista, Botchan (que en xaponés significa "neno consentido"), sufrirá as novatadas non só dos alumnos, senón tamén de parte do claustro de profesores, que se aproveitarán da súa inocencia para levar a cabo os seus plans de promoción persoal, con fins pouco educativos. A historia amósanos unha sociedad xaponesa de principios de século XX, en plena Era Meiji, que é testemuña da descomposición do sistema feudal e do nacemento dunha nación moderna que ameaza con convertirse nunha gran potencia, despois de derrotar a Rusia en 1905.

Pero ademais das nosas lecturas falamos de infinidade de temas e escoitamos simpáticas e interesantes historias persoais, como a de Mary, que conseguiu mercar a súa primeira colección de libros traballando na taquilla da histórica discoteca Escorpio, despois Xanadou e actualmente Palladium. Falamos da nosa infancia e dos nosos hábitos lingüísticos, de porque moitos lectores/as rexeitan ler en galego ou lles custa máis.

Botamos moito de menos a Isabel, Amparo, Isa, Trini... que non puideron asistir. Agardamos seguir véndonos no próximo curso e desexamos un verán feliz, cheo de boas lecturas.

CONTRATO CON DIOS

Como lecturas do mes de abril no club de adultos escollemos La vida ante si (La vie devant soi, na versión francesa que algunha lectora se atreveu a ler) de R. Gary e Contrato con Dios, a novela gráfica de W. Eisner. Sería imposible falar aquí dos dous libros como merecen, pois a nosa hora e media de reunión fíxosenos curta.
La vida ante si é unha novela ambientada nunha banlieue de Paris nos anos 50, onde Momó, o protagonista, narra a súa infancia e incipiente adolescencia na casa da señora Rosa, unha antiga madame xudea que malvivía criando aos fillos das prostitutas. O ton narrativo é unha mestura de inxenuidade e clarividencia, de ternura e dureza que fan da novela un relato agridoce cheo de frases maxistrais que ben poderían convertilo nun compendio de citas.

Contrato con dios, na edición de Norma editorial, é unha triloxía de W. Eisner, que ademais da obra do mesmo título, abarca Ansia de vivir e La avenida Dropsie. O fío conductor das tres parte é a Avenida Dropsie, unha rúa de New York testimuña da historia e da evolución da cidade. Nela vanse asentando por quendas emigrantes de distintas procedencias: holandeses, ingleses, irlandeses, alemáns, italianos, xudeus, hispanos, negros e por último xitanos... todos eles "opóñense ao que chega". Aínda que a auténtica protagonista é a rúa, hai historias maxistrais como a de Jacob, que comeza envexando a unha cascuda porque ela non ten a necesidade de responder á pregunta "para que vivimos?", abóndalle coa súa ansia de vivir para sobrevivir. Coincidimos con R. Crumb en considerar esta segunda parte da triloxía, Ansia de vivir, coma unha obra mestra.

Ademais do seu contido literario e artístico, esta triloxía dá conta dos principais acontementos que marcaron a historia de EEU do s. XX, e en particular aqueles relacionados co pobo xudeu, polo que se convirte nunha amena e acertada crónica da historia recente norteamericana.

TODO SE ESFARELA, UN POUCO DE LITERATURA AFRICANA

Neste proceso de inmersión noutras literaturas que tentamos facer de cando en vez no club de adultos, tocoulle a quenda a África, con Todo se esfarela (ou Todo se desmorona, na súa versión en castelá) do nixeriano Chinua Achebe.

A acción desenvólvese a finais do século XIX nun conxunto de poboados ibo, unha das etnias maioritarias de Nixeria, e relata a vida Okonkwo, lider local e campeón en loita. Aínda que a vida de Okonkwo sofre avatares varios que debilitarán ou seu liderazgo, será a chegada do colonialismo británico precedido dos misioneiros cristiánsa modo de "avanzadilla", a que se encargará de que todo se esfarele definitivamente.

Nas súas páxinas Achebe é quen de transmitirnos importantes aspectos da cultura ibo, o seu o seu sentido de pertenza á terra, as relacións familiares (fermosísima a descrición do concepto de nai), os seus ritos ancestrais, o seu sentido da xustiza ou mesmo a cruedalde dalgúns dos seus costumes. Ao mesmo  tempo crea en Okonkwo un personaxe que se enfronta ao dilema de elexir entre a súa ansia de liderazgo e o amor aos seus, despiadado ás veces e que  non é quen de enfrontarse ou comprender os seus propios sentimentos a pesares da súa probada fortaleza.

Pero pouco a pouco vanse introducindo elementos alleos na vida dos ibo. "Dende o primeiro momento, igrexa e educación foron da man" e así, o sr. Brown, un intelixente misioneiro tolerante, vaise facendo sitio nos poboados de Umofia comezando por convertir aos parias. A confrontación das distintas culturas acabará coa vida de Okonkwo e será o fin da cultura ibo.

O final do libro coa súa referencia ao colonialismo é maxistral:

A historia deste home (Okonkwo) que matara un oficial e se colgara resultaría ben interesante. Case daba para escribir un capítulo enteiro. Se cadra un capítulo enteiro non, pero un bo párrafo abofé que si. Era tanto o que tiña para escribir, que había que ser estrito para non estenderse en detalles. Despois de darlle moitas voltas, xa escollera o título do libro: "A pacificación das tribos primitivas do Baixo Níxer"